परिचय

पाँचपोखरी थाङपाल गाउँपालिकाको वडा नं. ६ थाङपालधाप गाउँपालिकाको प्रशासनिक केन्द्रका रूपमा परिचित तथा प्राकृतिक, ऐतिहासिक, धार्मिक र कृषि सम्भावनाले सम्पन्न वडा हो। हिमाली र पहाडी भू–भागको संगमस्थलमा अवस्थित यस वडाले गाउँपालिकाको प्रशासन, सेवा प्रवाह तथा आर्थिक गतिविधिमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ।

साविक थाङपालधाप गाउँ विकास समितिका क्षेत्र समेटी गठन गरिएको यस वडाको कुल क्षेत्रफल १३.७७ वर्ग किलोमिटर रहेको छ।

भौगोलिक अवस्था

वडाको सिमाना निम्नानुसार रहेको छः

उत्तर: वडा नं. २ (बरुवा) तथा वडा नं. ३ (भोताङ)
दक्षिण: वडा नं. ७ (भोटेनाम्लाङ)
पूर्व: वडा नं. ४ (थाङपालकोट) तथा वडा नं. ५ (गुन्सा)
पश्चिम: इन्द्रावती खोला तथा वडा नं. २ (बरुवा)

भौगोलिक रूपमा यो वडा दुई प्रमुख डाँडा तथा बस्ती क्षेत्रमा विभाजित रहेको छ। उपत्यकानुमा भू–आकृति, हरियाली वन, कृषि योग्य जमिन तथा रमणीय प्राकृतिक वातावरणले यस वडालाई आकर्षक बनाएको छ।

नामाकरण

"थाङपालधाप" नाम तीन शब्दहरूको संयोजनबाट बनेको मानिन्छ।

थाङ — ह्योल्मो भाषामा समथर वा सम्म परेको भू–भाग।
पाल — भूमि वा जमिन।
धाप — भासिएको वा उपत्यकानुमा रहेको स्थान।

यस आधारमा "थाङपालधाप" भन्नाले समथर तथा उपत्यकानुमा भासिएको भू–भाग भन्ने अर्थ लाग्दछ। स्थानीय भू–बनोटले पनि यस नामको ऐतिहासिक तथा भौगोलिक अर्थलाई पुष्टि गर्दछ।

प्राकृतिक तथा ऐतिहासिक विशेषता

थाङपालधाप गाउँपालिकाको केन्द्र भएकाले प्रशासनिक, सामाजिक तथा आर्थिक गतिविधिको मुख्य केन्द्रका रूपमा विकसित हुँदै आएको छ। यहाँ प्राकृतिक सौन्दर्यसँगै धार्मिक तथा ऐतिहासिक महत्व बोकेका विभिन्न स्थलहरू रहेका छन्।

प्राकृतिक वातावरण, उर्वर कृषि भूमि तथा सहज पहुँचका कारण यस वडामा कृषि, सेवा व्यवसाय तथा स्थानीय व्यापारको राम्रो सम्भावना रहेको छ।

प्रमुख बस्तीहरू

यस वडाका प्रमुख बस्तीहरू:

सिमपानी
डाँडाटोल
टार
मित्रता चोक
स्याउले
लप्से
अधिकारी टोल
लेखर्क
धिताल टोल
पौडेल डाँडा
शेरा फाँट
आमदुर्गे
आरुबोटे
चिण्डे
थुम्की
नेवार टोल
भट्टराई टोल
गैह्री टोल
सुनुवार टोल
विक टोल
चौर
मुडे
जनसांख्यिक विवरण

पाँचपोखरी थाङपाल गाउँपालिकाको परिवेश सर्वेक्षण (२०७४/०७५) अनुसार:

विवरण संख्या
कुल जनसंख्या ५,०५०
महिला २,४७४
पुरुष २,५७६
घरधुरी १,२०७
क्षेत्रफल १३.७७ वर्ग कि.मि.
जनघनत्व ३६६.७३ जना प्रति वर्ग कि.मि.
जातीय संरचना

वडामा मुख्य रूपमा निम्न समुदायहरूको बसोबास रहेको छः

तामाङ (बहुसंख्यक)
क्षेत्री
दलित
नेवार
ब्राह्मण
भुजेल
अन्य समुदाय
कृषि तथा पशुपालन

थाङपालधाप वडा कृषि उत्पादनको दृष्टिले गाउँपालिकाको महत्वपूर्ण क्षेत्र हो। अधिकांश परिवारको मुख्य पेशा कृषि हो। परम्परागत खेती प्रणालीसँगै आधुनिक तथा व्यावसायिक कृषिप्रति किसानहरूको आकर्षण बढ्दै गएको छ।

मुख्य कृषि उत्पादनहरू

धान
मकै
गहुँ
कोदो
आलु
तरकारी
अदुवा
बेसार
फलफूल

पशुपालन

गाई
भैँसी
बाख्रा
बङ्गुर
कुखुरा

व्यावसायिक कृषि तथा पशुपालन विस्तारका लागि यस वडामा पर्याप्त सम्भावना रहेको छ।

शिक्षा

वडामा आधारभूत तथा माध्यमिक तहका विद्यालयहरू सञ्चालनमा रहेका छन्। (विद्यालयहरूको आधिकारिक नाम तथा विवरण अद्यावधिक गरी समावेश गर्नुपर्नेछ।)

स्वास्थ्य सेवा

वडामा आधारभूत स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने स्वास्थ्य संस्थाहरू सञ्चालनमा रहेका छन्। (स्वास्थ्य संस्थाहरूको आधिकारिक विवरण अद्यावधिक गरी समावेश गर्नुपर्नेछ।)

धार्मिक तथा पर्यटकीय सम्पदा

थाङपालधाप वडा धार्मिक तथा प्राकृतिक सम्पदाले सम्पन्न क्षेत्र हो।

प्रमुख धार्मिक तथा ऐतिहासिक स्थलहरू

जोङरोङ महादेवस्थान
लुंगादेवी मन्दिर
दक्षिणकाली मन्दिर
गोल्मेश्वरी
अमिलो पानी

यी स्थलहरू धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक महत्व तथा आन्तरिक पर्यटनका दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिन्छन्।

प्रमुख चाडपर्व
सोनाम ल्होसार
दशैं
तिहार
जनै पूर्णिमा
बुद्ध जयन्ती
अन्य स्थानीय धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्वहरू
विकासका सम्भावना

गाउँपालिकाको केन्द्रका रूपमा रहेको थाङपालधापमा प्रशासनिक सेवा विस्तार, व्यापार–व्यवसाय, कृषि आधुनिकीकरण, फलफूल तथा तरकारी उत्पादन, धार्मिक पर्यटन तथा ग्रामीण पर्यटन विकासको उच्च सम्भावना रहेको छ। सडक सञ्जाल, बजार, सार्वजनिक सेवा तथा स्थानीय उत्पादनको बजारीकरणलाई थप सुदृढ गर्न सके यस वडालाई गाउँपालिकाको आर्थिक तथा प्रशासनिक केन्द्रका रूपमा अझ सशक्त बनाउन सकिन्छ।

प्रमुख चुनौती

बढ्दो जनघनत्वसँगै शहरीकरण व्यवस्थापन, कृषि आधुनिकीकरण, रोजगार सिर्जना, बजार व्यवस्थापन, पूर्वाधार विस्तार तथा प्राकृतिक विपद् न्यूनीकरण यस वडाका प्रमुख चुनौती हुन्। योजनाबद्ध पूर्वाधार विकास, कृषि व्यवसायीकरण, सेवा प्रवाहको प्रभावकारिता तथा धार्मिक–प्राकृतिक सम्पदाको संरक्षणमार्फत वडा नं. ६ थाङपालधापलाई समृद्ध, व्यवस्थित तथा दिगो विकासको नमुना वडाका रूपमा विकास गर्न सकिने पर्याप्त आधार रहेको छ।